Nog niets eens zo lang geleden werkte ik met regelmaat aan verschillende versies van hetzelfde nieuwsbericht. Dezelfde informatie, net iets anders verpakt voor verschillende doelgroepen. Denk aan een nieuwsfeit dat je maakt voor intranet, voor de externe website en voor een nieuwsbrief. Vaak wil je intern net iets meer achtergrond geven of extern iets meer uitleggen. En de nieuwsbrief is dan weer meer de samenvatting met een link.
Dus wat doe je dan? Kopiëren, plakken, licht aanpassen, en weer door. Er gaat best veel tijd verloren met dit soort routinewerk waar weinig creativiteit voor nodig is. En lopendebandwerk was niet echt de reden waarom ik ooit voor het communicatievak koos.
Ik weet zeker dat jij deze frustrerende ervaring af en toe ook hebt. Ieder van ons heeft handigheidjes bedacht om dit werk zo slim mogelijk te doen. En de laatste tijd komt AI daarbij om de hoek kijken. Een handige tool die je veel tijd bespaart.
Maar met de komst van krachtige tools als ChatGPT en soortgenoten, laait meteen de discussie op: wat betekent dit voor ons werk? Want als je de kranten en technologieblogs mag geloven, is de angst voor banenverlies, zeker in onze sector reëel. Wat recente koppen:
- Will human labor be replaced as generative AI surges?
- Raken we door kunstmatige intelligentie allemaal onze baan kwijt?
- AI Will Take Your Job… And That’s Okay
Anders gezegd: tekstschrijvers zijn de nieuwe dinosauriërs! De wereld vergaat!
Even ademhalen.
Ik ben er vrij zeker van dat de huidige generatie kunstmatige intelligentie – denk aan ChatGPT en soortgelijke taalmodellen – niet al ons werk gaat afpakken. Het gaat geen apocalyps veroorzaken. En het maakt jou als schrijver of communicatieadviseur zeker niet overbodig. Echt niet. We hoeven de datacenters niet te bestoken of Silicon Valley te bestormen.
Waarom niet?
Omdat deze AI, hoe knap ook, niet écht nieuw kan denken. Het lost geen problemen op die het nog nooit eerder is tegengekomen in zijn training. Het leert niet van unieke ervaringen zoals jij en ik dat doen. Het is geen alwetende god in een fles.
Critici wijzen hier graag op. Ze noemen AI een ‘stochastische papegaai’ – een duur woord voor een na-aper die alleen maar trucjes herhaalt die hij geleerd heeft. Ze vinden het ‘maar’ reproductie, zonder echt begrip.
Maar… en hier komt de verrassing… Juist dat ‘na-apen’, dat reproduceren, is waar de echte waarde voor ons dagelijks werk ligt. Deze AI is namelijk wél verbluffend goed in het herkennen en reproduceren van patronen. Het is een meester in het herkennen en reproduceren van patronen.
Alles wat het tijdens zijn training heeft ‘gezien’ – en dat is onvoorstelbaar veel tekst en data – kan het razendsnel en op hoog niveau nadoen. Zie het als een hyperintelligente assistent die toegang heeft tot bijna alle kennis die ooit is opgeschreven, van de meest complexe medische protocollen tot de finesses van een Wmo-aanvraag.
AI als spiegel voor onze routine
Wat deze nieuwe technologie blootlegt, is hoeveel van ons eigen werk – ja, ook ons schrijfwerk in de publieke sector – eigenlijk bestaat uit herhaling. En dat is geen verwijt, maar een constatering met een gouden randje.
Denk terug aan mijn frustratie aan het begin. En ga eens voor jezelf na:
- Hoe vaak schrijf je standaard afwijzingen of informatieve mails?
- Hoe vaak leg je dezelfde procedure of regeling uit? Denk aan de stappen voor een vergunningaanvraag of de uitleg van een zorgtraject.
- Hoe vaak pas je een bestaande tekst aan voor een net iets andere doelgroep of kanaal? Van een uitgebreid beleidsstuk naar een korte webtekst, of van een interne memo naar een persbericht.
- Hoe vaak vat je informatie samen die al ergens anders staat? Lange rapporten inkoken tot een management summary, of vergaderverslagen omzetten in actiepunten.
- Hoe vaak beantwoord je vergelijkbare vragen van burgers, cliënten of raadsleden?
- Hoe vaak stel je conceptversies op van notulen, nieuwsberichten of jaarverslagen, grotendeels volgens een vast stramien?
Precies. Best vaak, toch?
En hier komt het goede nieuws: Als AI perfect die standaardantwoorden kan geven, die routine-uitleg kan formuleren, die samenvatting kan maken… waarom zou jij je tijd daar dan nog aan besteden? Laat die machine het repetitieve werk doen!
Dit zijn taken waar taalmodellen nu al in uitblinken. Ze zijn getraind op die enorme berg aan bestaande teksten en kunnen daardoor perfect die repetitieve klussen van ons overnemen.
Dat is geen bedreiging. Dat is een bevrijding.
Van doeners naar regisseurs
Want stel je voor:
- Een slimme chatbot die 80% van de routinevragen op je website over pakweg openingstijden, procedures of veelvoorkomende klachten afvangt.
- Een ‘copiloot’ in je tekstverwerker die direct een conceptversie van een standaardbrief voor je klaarzet, bijvoorbeeld voor een uitnodiging voor een keukentafelgesprek, een oproep voor een preventief onderzoek, of een antwoord op een WOO-verzoek.
- Een tool die automatisch de kernpunten uit een lang beleidsdocument haalt voor een publieksvriendelijke samenvatting of een presentatie.
- Een assistent die je helpt om complexe ambtelijke taal om te zetten naar B1-niveau voor een bredere doelgroep.
Klinkt goed, toch?
Dat betekent dus niet dat jij overbodig wordt. Integendeel. Jouw rol verschuift. Van zelf alles typen en formuleren naar het aansturen, controleren, verfijnen en aanvullen van wat AI aanlevert. Je wordt meer een regisseur, een kwaliteitsbewaker, een expert die de puntjes op de i zet.
Jij bent degene die zorgt voor de menselijke toets, de empathie, de creativiteit, de strategische keuzes die AI (nog) niet kan maken. Jij bepaalt wat er gecommuniceerd moet worden en hoe dat het beste kan, en AI helpt je met de uitvoering van de meer gestandaardiseerde onderdelen.
Dit noemen sommigen de ‘allocation economy’: een economie waarin onze waarde steeds meer ligt in het slim toewijzen van taken (aan mensen óf machines) in plaats van alles zelf te doen.
Door zo te werken met AI neem je de herhaling weg en versnel je je schrijfproces. Creëer je sneller meer (versies) en speel je tijd vrij. Tijd voor de écht belangrijke dingen: complexe vraagstukken, creatieve oplossingen, persoonlijke aandacht, en het schrijven van teksten die het verschil maken voor burgers, patiënten of cliënten.
De toekomst van (slimmer) schrijven is niet AI in plaats van jou, maar AI samen met jou.
